ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ (ಜ.‌ ಸಿ. 1077 – ಅ. 1157), ರಾಮಾನುಜ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದು ತತ್ವಜ್ಞ, ಗುರು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಮಾನುಜರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದು, ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ತತ್ವವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭಕ್ತಿಭಾವನೆಗೆ ದಾರಿಹೊರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿವಾದ ಚಳವಳಿಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾನುಜರ ಗುರು ಯಾದವಪ್ರಕಾಶರು, ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಬೇಧಅಬೇಧ ತತ್ವದ ಪಂಡಿತರಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮಾನುಜರು ತಮ್ಮ ಗುರುರ ಅದ್ವೈತ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಆಳ್ವಾರರ ಪರಂಪರೆ, ನಾಥಮುನಿ ಹಾಗೂ ಯಮುನಾಚಾರ್ಯರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.ಅವರು ವಿಶೇಷಾದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ (Vishishtadvaita) ಪ್ರಮುಖ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷಾದ್ವೈತ ತತ್ವವು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ದ್ವೈತ ಹಾಗೂ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅದ್ವೈತ ತತ್ವಗಳ ಜೊತೆಗೆ 2ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿನ ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಾಮಾನುಜರು ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಡುವೆ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಹಾಗೂ ಅನೇಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾವವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬಿದರು. ಭಗವಂತನ (ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು) ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅವರು ಬೋಧಿಸಿದರು.

ನುಡಿಗಳು

"ದೇವರಿಗೆ ಶರಣಾಗು ಮತ್ತು ಭಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು; ನಿನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮದಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿವೆ, ಆದರೆ ಭಕ್ತಿ ನಿನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು."

"ಯಾವ ರೀತಿ ಆತ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ವಿನಯದಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡು."

"ಭಕ್ತಿ ಯೋಗವೇ ಉನ್ನತ ಮಾರ್ಗ: ಪ್ರತಿಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಶುದ್ಧ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸು."

"ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡು, ಅವನ ಪಾವಿತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನವಾಗು; ಅವನ ಕೃಪೆಯೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಕ್ಷಣ ದಾರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ."

"ದೇವನ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಆತ್ಮದ ಗುರಿ, ಹೀಗೆಯೇ ದೇಹವು ಆತ್ಮದ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ."

"ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕರುಣೆಯ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡು; ಅವನ ಕೃಪೆಯು ವಿಭಜನೆಯ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ."

"ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುವುದು."

"ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕರ್ಮವನ್ನೂ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು; ನಿನ್ನ ಜೀವನವು ಸೇವೆಯೊಂದರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಆಗಲಿ."

"ಪ್ರಭುವಿನ ಕೃಪೆಗೆ ಅಂತರವಿಲ್ಲ – ಅವನ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವೇಕೆ."

"ಅವನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸೀಮಿತ ಮತ್ತು ಅಸೀಮದ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿವೆ."

"ನಿನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತುಕೋ: ಆತ್ಮ ಶಾಶ್ವತ, ವಿಭಿನ್ನವಾದರೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ."

"ವಿಶ್ವವೇ ದೇವರ ದೇಹ; ದೇವನನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೂ ಸೇವಿಸು."

"ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು: ಪದಾರ್ಥ, ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವರು ದೈವಿಕ ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಬದ್ದವಾಗಿದ್ದಾರೆ."

"ಮೋಕ್ಷ ಅಂದರೆ ಓಡಿಹೋಗುವುದು ಅಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಸಂತೋಷ."

"ನೀನು ಈ ದೇಹವಲ್ಲ; ನೀನು ಅಮರಾತ್ಮ, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವವನು."

"ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ದೈವಿಕ ಜ್ವಾಲೆಯ ಕಣಿಕೆ — ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಆ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸು."

"ಮೂರ್ತಿ ತತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೋ: ದೇವರು ಅಧಿಪತಿ, ಆತ್ಮನು ಸೇವಕ, ಮತ್ತು ಪದಾರ್ಥವು ಆತನ ಸಾಧನ."

"ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದಾಗ, ಆತ್ಮ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿಕೃತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ."

"ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಮತ್ತು ಪರತತ್ತ್ವವೂ ಹೌದು — ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು, ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ದಾಟಲು."

"ಆತ್ಮದ ಮುಕ್ತಿಯು ಅದರ ಶಾಶ್ವತ ದೈವಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ."

"ಅನ್ನವನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸು, ಸ್ಮರಣೆ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ." (ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್‌ನಿಂದ)

"ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ; ನೀತಿಯು ನಿನ್ನ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಲಿ."

"ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ; ದೇವರು ಹೃದಯದ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನೇ ನೋಡುವನು."

"ಅನುಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡು, ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು."

"ಸಹಾನುಭೂತಿ ಸತ್ಯ ಭಕ್ತನ ಗುರುತು; ಇತರರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ದೇವರ ಸೇವೆಯೇ."

"ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು, ನಮ್ರತೆ ದೈವಿಕ ಪ್ರೀತಿಗೆ ದ್ವಾರ."

"ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ – ಈ ದೃಷ್ಟಿಯು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕರಗಿಸಲಿ."

"ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೈವಿಕತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ."

"ಬಯಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು, ನೀನು ಬಯಕೆರಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀ."

"ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವು ಶಿಸ್ತನ್ನು ಬೇಕಾಗಿಸುತ್ತದೆ: ದೈನಂದಿನ ಪೂಜೆ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆ."

"ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ — ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪರಮಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ."

"ಹರಿ ಓಂ ತತ್ ಸತ್ — ದೈವಿಕ ತತ್ವವೇ ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ಯ."

"ಶರಣಾಗತಿ — ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ, ಓ ಪರಮಾತ್ಮನೆ."

"ವಾಸುದೇವಃ ಸರ್ವಮ್ — ಎಲ್ಲವೂ ದೇವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ."

"ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ — ದೇವರನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಚೇತನ ಮತ್ತು ಆನಂದಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸು."

"ಅನನ್ಯಭಕ್ತಿ — ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿರಲಿ, ದುಂಡಾಗಿರಲಿ."

"ಅಂತರ್ಯಾಮಿ — ನೀನು ನನ್ನೊಳಗಿರುವ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿರುವೆ."

"ಸರ್ವೇಶ್ವರ — ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ಆತ್ಮದ ನಿಯಂತ್ರಕನು ನೀನೆ."

"ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ — ನಾನು ಈ ಶರೀರವಲ್ಲ, ನಾನು ದೈವಿಕ ತತ್ವದ ಒಂದು ಅಂಶ."

"ತತ್ ತ್ವಮ್ ಅಸಿ — ನೀನೆ ಆ ದೈವ; ಆತ್ಮವು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗಿನ ಏಕ್ಯತೆಯ ಪ್ರತೀಕ."

"ಪ್ರತಿ ಉಸಿರೂ ಒಂದು ಸ್ತೋತ್ರವೇ; ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಭಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶವೇ."

"ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತೆ ಒಂದೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ — ಅವುಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡು."

"ದೇವರ ರೂಪದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸು; ಆತನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸು."

"ಮೋಕ್ಷದ ಆನಂದವು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ — ಅದು ಪರಮಾತ್ಮನ ಶಾಶ್ವತ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದೆ."

"ದೈವಿಕ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸು — ಅವು ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಾರ."

"ಭಗವಂತನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು — ಅವು ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರಿಕರ ಆಶ್ರಯ."

"ನಿನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ದೇವರ ಮಂದಿರವನ್ನಾಗಿಸು, ಅಲ್ಲಿ ಆತನು ಆಂತರಿಕ ಆತ್ಮನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ."

"ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿದೆ — ಜಾತಿ, ಮತ, ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ."

"ನಿಶ್ಯಬ್ದದಲ್ಲಿ ದೈವದ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಕೇಳು; ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಿಜವಾದ ನೆಲೆ ಸಿಕ್ಕೀತು."

"ಭೌತಿಕ ಲೋಕವೆಂದರೆ ದೇವರ ಲೀಲಾ – ಅದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಅನುಭವಿಸು."

"ಮೋಕ್ಷವೆಂದರೆ ನಾಶವಲ್ಲ – ಅದು ದೇವರ ಶಾಶ್ವತ ಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು."

"ಪರಮಾತ್ಮನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು: ಆತನ ಸರ್ವಶಕ್ತಿತ್ವ, ಸರ್ವಜ್ಞತೆ, ಮತ್ತು ಅನಂತ ದಯೆಯನ್ನು."

"ಆತ್ಮದ ಯಾತ್ರೆ ಏಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ – ಪ್ರೀತಿಗೆ ಎರಡು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಬೇಕು."

"ಪ್ರತಿ ಚಿಂತನೆಯೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಸಿರೂ ದೈವದ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಲಿ."