ಮಾದಕ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ
ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಮದ್ಯ ಅಥವಾ ಔಷಧಿಗಳಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.೧೮–೨೫ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದಕವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಿಂತ ನಗರ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮಾದಕವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೨೨% ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಬಹುಶಃ ನಂತರ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಮಾದಕವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಡ್ಯುಯಲ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ"ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾದಕವಸ್ತು ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಆತಂಕದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಸ್ತಿಮಿಯಾ. ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ, ಅಥವಾ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮಾದರಿಯ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬಳಸಲಾಗುವ ಔಷಧಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ, ತೀರ್ಪು, ಗ್ರಹಿಕೆ, ಗಮನ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾದಕತೆಯ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳು ಅಕ್ರಮ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಪ್ರಚಲಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು
[ಸಂಪಾದಿಸಿ]ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು:
- ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು - ರಹಸ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು.
- ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು - ಇತರರ ಕಡೆಗೆ ಕೋಪ, ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿ.
- ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು - ಹಾಜರಾತಿಯ ಕೊರತೆ.
- ತಿನ್ನುವ ಮತ್ತು ಮಲಗುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು.
- ಸ್ನೇಹ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳು
- ಹಣಕಾಸಿನ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಬದಲಾವಣೆ - ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು/ಹಣ ಕದಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಂತಹ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಜನರು ಔಷಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಅಹಿತಕರ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಮದಕವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇತರರು ಬಲವಾದ ಹಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು "ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರುವುದು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳು ಈ ಹಂಬಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಡಿಎಸ್ಎಮ್-೫ ನಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಉಪವರ್ಗವಾಗಿ ವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ ಈ ಹಂಬಲಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಈಗ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆ
[ಸಂಪಾದಿಸಿ]ವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ "ವಸ್ತು ಬಳಕೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು" (ಎಸ್ ಯುಡಿ) ಮತ್ತು "ವಸ್ತು-ಪ್ರೇರಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು" (ಎಸ್ಐಡಿ) ಎಂದು ಉಪವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಿಎಸ್ಎಮ್-ಐವಿ ಎರಡರ ನಡುವೆ ದೃಢವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಏಸ್ಐಡಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಸ್ ಯುಡಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ವಸ್ತು-ಪ್ರೇರಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ: ವಸ್ತು-ಪ್ರೇರಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಮಾದಕತೆ, ವಸ್ತು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತು/ಔಷಧಿ-ಪ್ರೇರಿತ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು. (ಉದಾ: ವಸ್ತು-ಪ್ರೇರಿತ ಡೆಲಿರಿಯಮ್, ವಸ್ತು-ಪ್ರೇರಿತ ಮನೋವಿಕಾರ, ಮತ್ತು ವಸ್ತು-ಪ್ರೇರಿತ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು) ಸೇರಿವೆ.
ತೊಡಕುಗಳು
[ಸಂಪಾದಿಸಿ]- ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ಸಂಭಾವ್ಯ ತೊಡಕುಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೀವ್ರ ದೈಹಿಕ ಹಾನಿ, ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಲ್ಲ.
- ಶಾರೀರಿಕ ಹಾನಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಜೀವಿಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಲವಾರು ತಿಳಿದಿರುವ ಮದ್ಯಸಾರ-ಪ್ರೇರಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿವೆ (ಉದಾ.ಮದ್ಯಸಾರಯುಕ್ತ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್, ಮದ್ಯಸಾರಯುಕ್ತ ಲಿವರ್ ಕಾಯಿಲೆ, ಮದ್ಯಸಾರಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಡಿಯೊಮಿಯೋಪತಿ.) ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಕಾಲಿಕ ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆ,ಬಂಜೆತನ, ಮಿದುಳಿನ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
- ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬಳಕೆಯು ಖಿನ್ನತೆ, ಮತಿವಿಕಲ್ಪ, ಆತಂಕದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಇದು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು. ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಈಗ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ತೀವ್ರವಾದ ಮಿದುಳಿನ ಹಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಇದು ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅನೇಕ ಜನರು ವ್ಯಸನಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಅನೇಕ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಅದು ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಜನರು ತಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಅಪರಾಧ ಅಥವಾ ಸಮಾಜವಿರೋಧಿ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು.